Agro-Info
wieś a integracja z UE produkcja roślinna produkcja zwierzęca środowiskowe warunki gospodarowania formalne, finansowe i podatkowe warunki gospodarowania
rolnictwo ekologiczne przemysł rolno-spożywczy handel artykułami rolno-spożywczymi organizowanie się rolników wspieranie rozwoju obszarów wiejskich
Fundusz Współpracy
Agro-Info Informator produkcja roślinna Ziemniaki Charakterystyka odmian ziemniaka
English version
Charakterystyka odmian ziemniaka

poprzedni rozdział

Rynek sadzeniaków odmian jadalnych jest słabo zorganizowany ze względu na szczątkową kontraktację ziemniaków organizowaną przez zakłady konfekcjonujące ziemniaki. Wobec tego duże firmy zajmujące się przetwórstwem ziemniaków organizują produkcję nasienną także na swoich polach. Reprodukcja ziemniaków może odbywać się także na zlecenie przedsiębiorstw hodowlano-nasiennych (np. Hodowla Ziemniaka Zamarte, Pomorsko-Mazowiecka Hodowla Ziemniaka) lub być samodzielnie zgłoszona przez grupę producencką czy pojedynczego producenta. Hodowle prowadzą często prace hodowlane w odosobnieniu, wobec tego przegrywają walkę o klienta mimo, że polskie odmiany są często lepsze od zachodnich (lepsze walory kulinarno-smakowe, wyższa odporność na choroby wirusowe i raka ziemniaka). Brakuje im dobrze rozwiniętej na zachodzie i północy Europy, promocji. Najlepsze odmiany zagraniczne ziemniaków plonują, w warunkach umiarkowanie intensywnej technologii, poniżej odmian polskich. Hodowle ziemniaka z Europy zachodniej, które mają swoje przedstawicielstwa u nas w kraju, są dobrze zarządzane, szybko wchodzą na rynek, produkując dobrej jakości materiał, najczęściej dla większych odbiorców.

W rejestrze jest szeroki wybór odmian w każdej grupie wczesności. Natomiast niewielki, jeśli brać pod uwagę, typy konsumpcyjne (szczególnie typ AB - sałatkowy) oraz bulwy o podłużnym kształcie do produkcji frytek. W porównaniu do odmian niemieckich i holenderskich nasze odmiany charakteryzują się słabszą regularnością kształtu i większym zagłębieniem oczek.

Na rynku ziemniaka, spośród dużej grupy odmian, obecnie 113 zarejestrowanych, na rynku znajdują się głównie odmiany o wysokich walorach smakowych, preferowane wśród konsumentów danego rejonu. Odmiana jadalna przeznaczona do konsumpcji powinna poza dobrym smakiem, mieć regularny kształt, płytkie oczka, gładką skórkę, małą skłonność do ciemnienia miąższu. Poza tym zwraca się uwagę na inne wady miąższu (rdzawa plamistość, pustowatość bulw), a także jego kolor i typ konsumpcyjny bulw.

Wśród odmian zarejestrowanych w ostatnim roku znajduje się 9 odmian jadalnych. Cztery (Amora, Raja, Ramos, Ursus) są przydatne do produkcji frytek, a pięć odmian (Lady Florina, Cekin, Tajfun, Bondeville, Czapla) charakteryzuje się podwyższoną zawartością skrobi i reprezentuje typ konsumpcyjny mączysty (C). Odmiany te mogą być wykorzystywane do produkcji płatków ziemniaczanych, grysu i wyrobów garmażeryjnych. Nowa polska odmiana skrobiowa Gandawa charakteryzuje się bardzo wysoką zawartością i plonem skrobi, jest ponadto bardzo odporna na wirus Y.

Odmiana

Odporność na choroby

Jakość bulw

wirus Y 

zaraza ziemniak

kształt 

głębokość oczek 

smak 

typ kulinarny 

frytki* 

chipsy* 

liście

Bulwy

skala 9o

odmiany bardzo wczesne

Aster
Bard
Denar
Drop
Felka Bona Fresco
Gloria
Impala
Irys
Karatop
Krasa
Lord
Molli
Orlik
Ruta
Velox

7,5
7,5
7
6,5
7,5
5
5,5
4
5,5
6
4
7
7
7,5
6
4

4
2
3
3
2
3
3
2
3
2
3,5
3
2
3
2
2

5
3
4
4
5
3
4
4
3
3
4
4
3
5
2
3

oow oow oow oow oow oow
ow
ow
owp oow oow oow oow oow oow
ow

7
7
7
7,5
7
7
7,5
7,5
6,5
7
7
7
7
7
6,5
8

7
7
7
7
7
7
7
7
7
6,5
7
7
7
7
6,5
7,5

BC
AB
AB
B
B
B
B
AB
B
AB
B
AB
B
B
B
B

+



+
+


+




+

 

+



+








+

 

 

odmiany wczesne

Aksamitka Albina
Amora
Augusta
Bila
Cykada
Delikat
Gracja Innovator Karlena
Korona
Kulik
Lady Claire Lady Florina Latona
Nora
Perkoz Rosalind Vineta
Vitara

8
7,5
4
5
7
6,5
6
7
4
6,5
8
6,5
4
4,5
5
5,5
5
5,5
7
7,5

3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
3
4
2
4
3
4
2
2
2
3

4
4
*
4,5
4
3
4,5
5
4
4
3,5
4,5
4
*
4,5
4,5
2
4,5
4
5

oow
o
oow
oow
oow
oow
ow
ow
owp
oow
oow
owp
ow
owp
ow
ow
o
oow
oow
ow

6
6
7
7,5
7
6,5
7,5
7,5
7,5
7
7,5
7
7,5
7,5
7,5
7,5
6,5
7
7
7,5

6,5
7
7
7
7
7
7,5
6,5
7
7
6,5
7
7
7
6,5
7
6,5
7
7
7

B
AB
B-BC
BC
B
AB
B
BC
B
BC
AB
B
BC
B-BC
B
BC
B
B
AB
B



+



+

+






+



 




+



+

+


+






 

 

odmiany średniowczesne

Andromeda Asterix
Balbina
Bartek
Baszta Bondeville Cekin
Clarissa Cycloon
Ditta
Folva
Ibis
Irga
Kolia
Maryna
Mors
Oda
Pirol
Raja
Ramos Redstar Romula
Sante
Satina
Tajfun
Tara
Timate
Tokaj
Triada
Victoria
Wigry
Wiking
Zebra
Żagiel

6,5
5
6,5
8
9
4,5
5
4,5
7,5
5,5
4,5
7,5
7
6
9
8
6
5
4,5
4
4
8
9
5
7
7
5
7,5
7,5
4
7
7,5
5
6,5

6,5
5
6,5
8
9
4,5
5
4,5
7,5
5,5
4,5
4
2
3
5
3
5,5
3
4
4
3
4
4
3
5
4,5
3
5
4
3
3
3
4
3

4,5
5
4
5
3,5
*
*
4
5
5
5
5
4
5
4
3,5
4
5
*
*
5
4,5
4
5
*
2
3,5
3,5
4
5
4
3
4,5
5

oow
ow
oow
ow
oow
ow
oow
ow
ow
ow
oow
ow
oow oow oow
o
o
oow
ow
owp oow oow oow oow
ow
oow owp
ow
ow
oow oow oow oow oow

8
7
8
9
6
9
8
8
9
8
7,5
7
7
6,5
7
7
6,5
8
7
7,5
7,5
7,5
7,5
7,5
7
6,5
8
6
7
8
6,5
7
7
7,5

7
7
6,5
7
6
7
7
7
7
7
7
6,5
6,5
7
6,5
7
6
7,5
7,5
7
7
6,5
7
7,5
7
6,5
7
7
6,5
7
7
6,5
7,5
7

AB
B
B
B
B
B
BC-C
AB
BC
B
B
BC
B
B
B
B
B
BC
B
B
BC
C
B
B
B-BC
B
B
B
B
B
B
B
B
B

+


+



+


+



+


+
+






+

+
+


 





+












+


+
+






+




 

odmiany średniopóźne

Arkadia
Beata
Bryza
Czapla Danusia Fianna
Salto
Syrena Wolfram
Zeus

7,5
9
5
7
9
5
5
8
7,5
7,5

5
6
4
5,5
5,5
5
5,5
5
5
6

4,5
4
4
*
4,5
5
5
3
4
5

oow
o
o
oow
ow
ow
oow
ow
oow oow

7
6,5
6
7
7,5
7,5
7
7
6,5
7

6
6,5
7,5
7
7
6,5
6,5
7
7
6,5

BC
B
BC
C
B
BC
BC
B
B
BC

+



+
+



 

+








 

odmiany późne

Ursus
Wawrzyn

8
7

6,5
6

*
4,5

ow
oow

6,5
7

6,5
7

BC-C
B

+

 

* - dla większości odmian wczesnych okres pełnej przydatności do przetwórstwa spożywczego kończy się w październiku

Do najpopularniejszych odmian uprawianych w Polsce należą: Aster, Irga, Irys, Bryza, Bila, Sante, Vineta, Denar, Ruta, Triada, Wolfram. Ze względu na walory smakowe wciąż bardzo powszechnie uprawiane są Bryza i Irga. Warto dodać, że w 2002 r. wpisano do Rejestru nową odmianę Syrena, o podobnych walorach smakowych do Bryzy, ale ładniejszym kształcie, wyższym plonie i lepszej odporności na wirusy. W roku 2004, zarejestrowano dwie nowe odmiany jadalne Tajfun i Czapla, obie o bardzo dobrym smaku, plonie i kształcie.

Największy udział, w rozmnożeniach kwalifikowanych stanowiły w ostatnim roku odmiany, wśród krajowych: Denar (jadalna wczesna), Dorota (skrobiowa wczesna), Kuba, Rumpel (skrobiowe średniowczesne); zagranicznych: Innowator (odmiana holenderska, jadalna wczesna), Vineta (odmiana niemiecka, jadalna wczesna), Asterix (odmiana holenderska, jadalna średniowczesna), Saturna (odmiana holenderska, skrobiowa średniopóźna). Informacje te świadczą o dużym zainteresowaniu szczególnie polskim odmianami skrobiowymi. A także o tym, że duże firmy przetwarzające ziemniaki na cele spożywcze korzystają z odmian zagranicznych rozmnażanych często na własnych plantacjach u nas w kraju.

Adresy hodowców i pełnomocników wszystkich odmian ziemniaków będących w rejestrze COBORU (Centralnego Ośrodka Badań Odmian Roślin Uprawnych) można znaleźć na stronie www.coboru.pl

COBORU podaje także nazwy odmian skreślonych z krajowego rejestru w latach 2001-2004, materiał tych odmian może się znajdować w obrocie przez ograniczony ustawą o nasiennictwie czas, np: w przypadku dużej grupy odmian skreślonych z końcem roku 2003, ich termin wycofania z obrotu mija 30 czerwca 2006 roku. W roku 2003 wycofano z rejestru następujące odmiany: bardzo wczesne (Akcent, Irys BOZ), wczesne (Sumak), średniowczesne (Mila, Muza, Orłan, Barycz), średniopóźne (Omulew, Rybitwa, Rywal, Ania, Anielka, Vistula), późne (Jantar, Dunajec).

Każdą z zarejestrowanych odmian ziemniaków można uprawiać w każdym rejonie Polski pod warunkiem stosowania zdrowych sadzeniaków. Jednak należy się liczyć ze spadkiem plonowania u odmian bardziej wrażliwych na infekcje chorobowe. W przypadku zbóż i rzepaku ozimego zaczęto tworzyć już system rejonizacji odmian na podstawie porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego (PDO) COBORU, będą to tzw. listy zalecanych do uprawy odmian na obszarze województwa (LZO). Jednak w przypadku ziemniaków w najbliższym czasie tego typu listy nie powstaną, jest to podyktowane wymogami rynku, są produkowane sadzeniaki odmian, które dają się sprzedać, są łatwiejsze w produkcji nasiennej (mniejsza podatność na wirusy) i lepiej się przechowują. Sadzeniaki nowych odmian ziemniaków jest często trudno kupić ze względu na dyskwalifikację plantacji nasiennych czy materiału sadzeniakowego głównie ze względu na występowanie chorób wirusowych, a także czasami bakteriozy pierścieniowej ziemniaka.

W ofercie IHAR Młochów (tel. 022 729 92 48) znajduje się propozycja jednodniowego szkolenia z zakresu: „Odmian ziemniaka znajdujących się w rejestrze w Polsce w roku 2005”, które odbędzie się w dniach 22 czerwca – 6 lipca 2005r. Natomiast IHAR Jadwisin (022 782 72 20) proponuje w I dekadzie lipca 2005r., seminarium specjalistyczne o tematyce „ Odmiana – agrotechnika - organizacja w produkcji ziemniaka”. Szkolenia i seminaria są bezpłatne.

następny rozdział

dr Stanisław Samborski
Katedra Agronomii SGGW 
Warszawa, styczeń 2005


designed by internet ART > powered by WEB interface © 2003 - 2014 Copyright by Fundusz Współpracy