Warszawa, dnia 7 listopada 2006 r.

                                                                                  Pan Marek Zagórski

                                                                                  Sekretarz Stanu

                                                                                  Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

W imieniu Zarządu Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich uprzejmie dziękuję za przesłany nam w dniu 18 października projekt Ustawy o wsparciu rozwoju obszarów wiejskich.

W naszej opinii Ustawa jest bardzo potrzebna i stwarza podstawę prawną dla działań wspierających rozwój obszarów wiejskich ze środków unijnych na lata 2007-2013. Zawiera ona jednocześnie zapisy dotyczące nowej formy prawnej Lokalnej Grupy Działania. Jest to kwestia o kluczowym znaczeniu przede wszystkim dla obecnie działających LGD, które otrzymały lub ubiegają się o dofinansowanie w ramach „Pilotażowego Programu Leader+” w Sektorowym Programie Operacyjnym na lata 2004-2006. Z tego względu zwróciliśmy się nie tylko do członków FAOW, ale do wszystkich LGD z prośbą o wyrażenie opinii na temat Ustawy. Ponad dwadzieścia organizacji (w tym 17 Lokalnych Grup Działania oraz cała, składająca się z osiemnastu podmiotów sieć LGD w województwie dolnośląskim) odpowiedziało na nasz apel, a ich głosy znalazły swoje odzwierciedlenie w niżej zaprezentowanym stanowisku.

Chcielibyśmy zatem zwrócić uwagę Pana Ministra na trzy najważniejsze kwestie dotyczące proponowanych w Ustawie zapisów dotyczących Lokalnych Grup Działania.

(1) Rola i zadania LGD

Przywoływane w Ustawie unijne rozporządzenie 1698/2006 (Art.62 ust.4) mówi wyraźnie, że Lokalne Grupy Działania mają wybierać projekty do finansowania, nie zaś je opiniować. Planowana w Polsce Ustawa (lub towarzyszące jej rozporządzenia) może przewidywać weryfikację wybranych projektów przez samorząd województwa lub ARiMR, jednak ciała te nie mogą dokonywać wyboru projektów w ramach budżetu zaplanowanego przez LGD w strategii. Chodzi tu przede wszystkim o doprecyzowanie, że to Lokalna Grupa Działania dysponuje pulą środków na realizację strategii i – w przypadku jeśli dany projekt przyjęty przez LGD został odrzucony przez samorząd województwa lub ARiMR (z przyczyn formalnych), wówczas środki te pozostają w dyspozycji tej LGD i mogą być przez nią przeznaczone na kolejne projekty.

W Ustawie powinien też znaleźć się jasny zapis, że zadaniem LGD jest przede wszystkim czuwanie nad realizacją lokalnej strategii rozwoju, oraz że na ten cel może ona pozyskiwać środki z różnych źródeł, w tym PROW.

Nieprecyzyjne jest sformułowanie, że LGD jest wybrana w drodze konkursu na realizację lokalnej strategii rozwoju. Samorząd województwa ogłasza konkurs dla Lokalnych Grup Działania, które przedstawiają swoje strategie rozwoju, przy czym musi być jasne, że zarówno obszar działania jak i sama strategia są definiowane przez mieszkańców danego obszaru, na którym działa LGD, nie zaś przez samorząd województwa, zgodnie z wymogami podejścia Leader.

(2) Forma prawna i organy

Cieszymy się, że w nowym stowarzyszeniu pełnoprawnymi członkami mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i prawne, w tym w szczególności JST. Naszym zdaniem należy w ustawie zapisać także możliwość udzielania wsparcia LGD przez podmioty (w tym JST), które są jej członkami, a także dostosować w odpowiedni sposób zapisy ustawy o finansach publicznych i o samorządzie. Mamy natomiast zastrzeżenia co do zapisów odnośnie zarządu, gdyż naszym zdaniem powielają one błąd, jaki został popełniony w przypadku Pilotażowego Programu Leader+ i który spowodował wiele zamieszania w trakcie tworzenia LGD. Obecny projekt Ustawy jest okazją, aby ten błąd wyeliminować.

Wymogi unijne co do LGD wyraźnie mówią, że proporcje sektora publicznego i pozostałych mają być zachowane na „poziomie decyzyjnym”. Nie ma zatem powodu, aby wymagać w Polsce, żeby proporcje te były zachowane na poziomie zarządu. Należy natomiast wyraźnie rozdzielić poziom decyzyjny (tj. ten organ, który zatwierdza i aktualizuje strategię oraz decyduje o wsparciu poszczególnych projektów – operacji) od poziomu zarządczego (tj. działań etatowych pracowników LGD, zajmujących się animacją, pomocą beneficjentom w przygotowaniu projektów oraz przygotowaniem rozliczeń i sprawozdań). Obawiamy się też, że wiele zapisów w projektowanej Ustawie (np. dotyczących nadzoru ze strony Marszałka) może okazać się niespójne z prawem o stowarzyszeniach.

(3) Kwestia istniejących LGD

Nie jest jasne, co się stanie z obecnie istniejącymi blisko 200 Lokalnymi Grupami Działania (powstałymi w wyniku realizacji Schematu I PPL+ i/lub ubiegającymi się o wsparcie w ramach Schematu II). Mimo wielu trudności, inicjatywy partnerskie uczestniczące w PPL+ ogromnym wysiłkiem zarejestrowały Lokalne Grupy Działania zgodnie z obowiązującym prawem, a te z nich które dostaną dofinansowanie w Schemacie II będą musiały realizować i rozliczać swoje projekty do połowy 2008 roku.

W związku z tym w projekcie Ustawy powinny znaleźć się zapisy o tym, że:

- istniejące LGD (powstałe w wyniku Schematu I bądź realizujące Schemat II) będą mogły ubiegać się o wsparcie z PROW niezależnie od formy prawnej (jest to zgodne z zapisami rozporządzenia 1698, które zakłada że istniejące LGD, tj. te grupy, które powstały na podstawie Zawiadomienia Komisji z 14 kwietnia 2000 roku – a więc także analogiczne grupy w nowych krajach członkowskich – mają prawo korzystać z podejścia Leader w latach 2007-2013);

- jeśli LGD korzystająca ze Schematu II zdecyduje się na zmianę formy prawnej (co pociąga za sobą rozwiązanie jednego podmiotu i utworzenie drugiego), to jej należności i zobowiązania wynikające z umowy o Schemat II (a także np. uzyskany już status pożytku publicznego)

zostaną automatycznie przeniesione na nowy podmiot. Ustawa wymaga jasnego odniesienia się do istniejących już Lokalnych Grup Działania (obecny projekt w ogóle nie zawiera wzmianki na ten temat!) a także kompleksowego zapisu dotyczącego już zarejestrowanych organizacji i ewentualnych okresów przejściowych, zapewniającego że organizacje, które zdecydują się na zmianę formy prawnej będą miały na to czas przynajmniej do momentu zamknięcia realizacji II Schematu PPL+.

Biorąc pod uwagę poziom zaniepokojenia Lokalnych Grup Działania proponowanymi zapisami ustawy (część LGD zamierza jeszcze przesłać swoje uwagi bezpośrednio do Pąństwa oraz fakt, że w przesłanych nam opiniach były one niemal jednomyślne w kwestiach dotyczących wyboru (a nie opiniowania) projektów przez LGD, stosowania wymogów na poziomie decyzyjnym i jego oddzielenie od zarządczego oraz możliwości funkcjonowania już istniejących LGD w dotychczasowej formie prawnej, mamy nadzieję że wyrażone przez nas zastrzeżenia zostaną wzięte pod uwagę w toku dalszych prac nad Ustawą. Jednocześnie deklarujemy w tym zakresie gotowość współpracy.

                                                                                              Z wyrazami szacunku,