Agro-Info
wieś a integracja z UE produkcja roślinna produkcja zwierzęca środowiskowe warunki gospodarowania formalne, finansowe i podatkowe warunki gospodarowania
rolnictwo ekologiczne przemysł rolno-spożywczy handel artykułami rolno-spożywczymi organizowanie się rolników wspieranie rozwoju obszarów wiejskich
Fundusz Współpracy
Agro-Info Informator produkcja roślinna Owoce i warzywa Rynek owoców i warzyw w Polsce i jego organizacja
English version
Rynek owoców i warzyw w Polsce i jego organizacja

poprzedni rozdział

 

Globalna produkcja owoców wykazuje powolną, choć systematyczną tendencję wzrostową. Największa jest dynamika wzrostu zbiorów jabłek i wiśni. Wyraźna tendencja spadkowa obserwowana jest jedynie w produkcji agrestu, a w miarę stabilna jest produkcja gruszek. Tendencji wzrostowych nie wykazuje natomiast produkcja większości warzyw gruntowych, a obniża się produkcja pomidorów. Zbiory zarówno owoców jak i warzyw gruntowych silnie wahają się w poszczególnych latach. Wpływa to na ogromną zmienność podaży i występowanie okresów nadmiaru i niedoboru produktów ogrodniczych na rynku krajowym. Skutkiem wahań zbiorów, a także zmian koniunktury na rynkach zbytu jest ogromna zmienność cen produktów ogrodniczych. W ostatnich dziesięciu latach jedynie w trzech latach ceny skupu warzyw wzrosły bardziej niż inflacja, a w odniesieniu do owoców – w pięciu latach. Ponadto w niektórych okresach notowano spadek nominalnych cen skupu. Bardzo silne były w poszczególnych latach wahania opłacalności produkcji owoców i warzyw (zwłaszcza owoców miękkich). W produkcji owoców w ostatnich dziesięciu latach przeważały lata, w których wskaźniki opłacalności produkcji (liczone do kosztów normatywnych) były niższe od 100%. Opłacalność produkcji jest bardzo zróżnicowana w zależności od: skali produkcji, jej efektywności, przyjętych rozwiązań technologicznych w uprawie, kierunku zbytu itp. Przykładowo znacznie wyższa jest opłacalność produkcji jabłek uprawianych w sadach intensywnych, o dużej skali produkcji, niż w małych sadach ekstensywnych, czy produkcji truskawek deserowych w porównaniu z przeznaczonymi do przemysłu.

W 2004 r. średnie ceny owoców obniżyły się w stosunku do 2003 r. o ponad 40%, a warzyw gruntowych o ok. 20%. Najbardziej spadły ceny owoców miękkich i cebuli. Produkcja większości upraw ogrodniczych była nieopłacalna. Spadek cen i opłacalności produkcji wynikał ze wzrostu podaży zarówno w Polsce jak i większości krajów europejskich. Ceny produktów ogrodniczych w Polsce są generalnie niższe wobec wytwarzanych w rozszerzonej Wspólnocie. Dotyczy to większości uprawianych w naszym kraju warzyw gruntowych, a także owoców jagodowych, wiśni oraz jabłek. Wyższe są w Polsce natomiast (w porównaniu z południowymi krajami Wspólnoty) ceny warzyw ciepłolubnych (głównie pomidorów). W 2004 r. różnice cen produktów ogrodniczych w Polsce i pozostałych krajach UE zwiększyły się.

W Polsce owoce i warzywa świeże kierowane do konsumpcji bezpośredniej sprzedawane są w ok. 40% na lokalnych targowiskach. Udział rynków hurtowych i giełd towarowych (tereny sprzedażne wyposażone w odpowiednie środki techniczne i infrastrukturę) – 20%. Bezpośrednia sprzedaż do sieci detalicznej to ok. 25% podaży oferowanej na rynek przez producentów (z czego 10% to sprzedaż do supermarketów). Pozostałe 15% to bezpośrednia sprzedaż w gospodarstwie i inne formy sprzedaży (sprzedaż przydrożna, bezpośrednia z samochodów dostawczych). Struktura poszczególnych kanałów zbytu różni się w zależności od skali produkcji w poszczególnych gospodarstwach.

 

Struktura kanałów zbytu owoców i warzyw do konsumpcji bezpośredniej:

Wyszczególnienie

Udział w %

Rynki targowiskowe

40

Rynki i giełdy hurtowe

20

Sieć detaliczna

25

Bezpośrednio w gospodarstwie

10

Inne formy sprzedaży

5

 

W Polsce jest zaledwie kilka centrów dystrybucyjnych, w których dokonywane jest formowanie dużych partii produktów i ich przygotowanie do sprzedaży pod kątem wymogów odbiorców. Integracja z UE przyczynia się do wzrostu liczby tego typu instytucji (prawdopodobnie przy udziale kapitału zagranicznego), co zwiększa dostosowanie krajowych owoców i warzyw do unijnych wymogów jakościowych i rozwiąże w dużym stopniu problem niskiej skali produkcji owoców i warzyw w naszym kraju. Wzrasta zakres bezpośrednich kontaktów producentów ze sklepami wielkopowierzchniowymi, z czym wiąże się konieczność gwarantowania stabilnych i dużych dostaw świeżych produktów.

 

następny rozdział

Bożena Nosecka
Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
Warszawa, kwiecień 2005


designed by internet ART > powered by WEB interface © 2003 - 2014 Copyright by Fundusz Współpracy