Warszawa, dnia 27 czerwca 2006 r.

                                                                                 Pan Jan Krzysztof Ardanowski

                                                                                 Podsekretarz Stanu

                                                                                 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Szanowny Panie Ministrze,

W imieniu członków grupy roboczej do spraw osi Leader związanych z Forum Aktywizacji Obszarów Wiejskich chciałam serdecznie podziękować za spotkanie w dniu 26 czerwca i za możliwość ponownego przedyskutowania z przedstawicielami Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich kształtu osi Leader w nowym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Na zakończenie spotkania ustalono, że eksperci związani z FAOW przedstawią w ciągu kilku najbliższych dni:

(1) uwagi na piśmie do obecnego kształtu osi Leader oraz osi 3;

(2) propozycje konkretnych zapisów, które pozwolą na wprowadzenie w osi Leader mechanizmu finansowania projektów innych, niż określone „centralnie” w ramach działań osi 3, w celu skonsultowania tych zapisów z przedstawicielami Komisji Europejskiej.

Poniżej przedstawiamy nasze uwagi z punktu (1), zapisy z punktu (2) znajdują się w załączniku.

Uwagi do osi Leader:

1. Sprawą absolutnie kluczową jest zapewnienie, aby Lokalne Grupy Działania mogły decydować o przyznaniu finansowania na projekty, które mieszczą się w lokalnej strategii rozwoju, natomiast nie kwalifikują się do wsparcia w ramach działań osi 3 zaprogramowanych na poziomie krajowym. Taki mechanizm jest podstawą podejścia Leader i jest niezbędny dla realizacji jego fundamentalnych zasad, przede wszystkim podejścia oddolnego oraz wspierania przedsięwzięć o charakterze zintegrowanym.

W załączonym materiale proponujemy konkretne zapisy, które pozwolą na wprowadzenie takiego mechanizmu. Dla zachowania zasady nienakładania się środków osi Leader z innymi środkami UE (np. funduszami strukturalnymi) możliwe jest ustalenie stosunkowo niskiego górnego pułapu finansowania takich projektów, np. 10.000 PLN; większe projekty byłyby finansowane w sposób tradycyjny.

2. Oprócz wprowadzenia konkretnych zapisów w opisie osi Leader, proponujemy podwyższenie łącznej kwoty przeznaczonej na tę oś tak, aby zapewnić środki na tego typu finansowanie. Z radością witamy informację otrzymaną na spotkaniu, że z osi 3 planowane jest wydzielenie 600.000.000 euro na finansowanie projektów za pośrednictwem Lokalnych Grup Działania. Aby zapewnić możliwość finansowania innych projektów, a ponadto projektów współpracy i działań informacyjnych, a jednocześnie zapewnić że Lokalne Grupy Działania będą mogły przeznaczyć do 20% swojego budżetu na koszty operacyjne (zgodnie z nową propozycją Komisji Europejskiej), niezbędne jest podwyższenie łącznej kwoty na oś 4 (w naszej propozycji – do 300.000.000 euro, choć zdajemy sobie sprawę że jest to kwota dalece niewystarczająca; oznacza to że na projekty inne niż oś 3, informowanie i projekty współpracy przeciętna LGD będzie dysponować kwotą ok. 200.000 złotych rocznie).

3. Sprawą niezmiernie ważną jest zapewnienie sprawnego i szybkiego systemu obsługi finansowej, w tym możliwości zaliczkowania. Bylibyśmy wdzięczni za informacje, jak w świetle obecnych zapisów będzie przebiegał harmonogram czasowy poszczególnych kroków np. weryfikacji i realizacji wniosków o płatność, w tym również dla małych projektów spoza działań osi 3.

4. Wprowadzenie do PROW zapisów, które potwierdzą wolę dynamicznego rozwoju Lokalnych Grup Działania i podejścia Leader w Polsce, w szczególności (a) działań budujących LGD tam, gdzie ich obecnie nie ma – ze środków pomocy technicznej (animowanie, wsparcie szkoleniowe dostosowane do potrzeb lokalnych inicjatyw i przygotowane z ich udziałem), oraz (b) stworzenie możliwości, aby do roku 2013 LGD osiągnęły pełnię rozwoju, być może w drodze stopniowego ich akredytowania, w miarę spełniania określonych standardów, jako agencje płatnicze lub instytucje wdrażające (co w obecnym stadium rozwoju LGD jest nierealne, ale nasze obserwacje jak szybko ta inicjatywa rozwija się w Polsce pozwalają na optymizm).

5. Niezmiernie ważne jest, aby LGD mogły korzystać także z innych funduszy unijnych, np. środków strukturalnych (jest to również zgodne z propozycjami Komisji Europejskiej). Będziemy wdzięczni za informowanie nas o krokach, jakie podejmuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w celu zapewnienia takiej możliwości (np. wprowadzenia stosownych zapisów na temat LGD do innych programów operacyjnych).

Uwagi do osi 3:

1. Niezbędne jest rozszerzenie katalogu potencjalnych beneficjentów takich działań jak:

            - odnowa i rozwój wsi (włączenie organizacji pozarządowych i osób fizycznych);

- podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej (włączenie organizacji pozarządowych, osób fizycznych i podmiotów gospodarczych);

- różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej (włączenie także grup producenckich, spółdzielni, Izb Rolniczych, organizacji takich jak stowarzyszenia agroturystyczne i inne podmioty przyczyniające się do różnicowania działalności poszczególnych rolników);

- tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw (włączenie organizacji pozarządowych, które także przecież tworzą miejsca pracy na wsi; ponadto niezrozumiałe jest uwarunkowanie wsparcia uczestnictwem w konkretnie wskazanym rodzaju szkolenia, zamiast określić wymogi co do kwalifikacji).

2. Katalog dopuszczalnych przedsięwzięć w działaniu „podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej” został w niezrozumiały sposób zawężony do małej infrastruktury – a co z pozostałymi typami usług (np. opieka zdrowotna, przedszkola wiejskie)? I z jakiego powodu zwiększenie dostępności do internetu ma dotyczyć tylko systemów bezprzewodowych?

3. W zasadach działania „tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” występują nieracjonalne ograniczenia – np. wydatki na komputery i oprogramowanie są ograniczone do 15% kosztów kwalifikowalnych (a co z mikroprzedsiębiorstwami stawiającymi na nowe technologie?); środki na promocję – nie więcej niż 5% (dla wielu produktów lokalnych sprawa promocji jest kluczowa!), na usługi doradcze – nie więcej niż 2%.

4. W działaniu „różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej” katalog możliwych działań jest niesłychanie wąski i odzwierciedla myślenie tradycyjne. Nie ma w nim miejsca np. na nowoczesne usługi oparte na wiedzy.

5. W większości działań brakuje kryteriów jakościowych oceny projektów, co oznacza że wnioski o niskiej jakości, ale spełniające kryteria formalne, będą oceniane tak samo jak wnioski innowacyjne o dużej wartości dodanej.

Deklarujemy gotowość dalszego uczestnictwa w pracach nad szczegółowymi zapisami tych działań.

W załączeniu proponowane przez nas zapisy dotyczące osi Leader, które zgodnie z ustaleniami wczorajszego spotkania zostaną przesłane do Komisji Europejskiej z prośbą o opinię. Będziemy wdzięczni za poinformowanie nas o dalszych losach tej propozycji oraz o uzyskanej odpowiedzi.

Z wyrazami szacunku,

Urszula Budzich-Szukała

Sekretarz Zarządu FAOW

Do wiadomości:

Pan Dariusz Nieć

Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich

Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Opis osi LEADER

Dnia 10 lipca 2006 panu Ministrowi Markowi Zagórskiemu przekazany został list prezesa FAOW, o treści analogicznej do uwag członków grupy roboczej ds. osi Leader związanych z FAOW, przedstawionych  min. Ardanowskiemu w liście z 27 czerwca 2006.